BIM metodologiaren erabilera arkitektoen jardunean, Victor Otero

Aurkezpenean adierazten denez, BIM metodologia 3D diseinuko software bat izatetik haratago doa. BIM teknologia erabiltzeko, ezinbestekoa da arkitektura-proiektua eta gainerako eraikuntza-jarduerak ulertzeko beste modu bat. Metodo bat denez, ikasi egin behar da eta lan-sistema berriak eskatzen ditu. 

Oro har, eta diseinu-faseari, haren eskakizunei eta premiei erreparatuta, 2D delineazioarekin baino diseinu osatuagoa eta lotuagoa lor daiteke. Hori bai, diseinu-prozesuari denbora gehiago eskaini behar zaio, planoak egiten eman ohi den denboraren ordez. 

Azken hamarkadetan, ingurune digital berrietara egokitzeko sekulako gaitasuna erakutsi dute arkitektoek. Ikaskuntza eta ezagutza berriak bereganatu behar izan dituzte, eta, adibidez, CAD diseinua, inprimaketa digitala, eta obrarako edo jada eraikita dauden inguruneetarako neurketa-ekipamenduak erabiltzen ikasi dute. Hori dela eta, trebakuntzaren ikuspegitik, ezarpen berria egingarria da, baina kontuan izan behar da eragin izugarria izango duela alde ekonomikoan eta dedikazioari dagokionez, eta zerbitzuaren kostua kontratatzaileak hartuko duela bere gain. 

Bestalde, etengabeko hobekuntzaren eta bikaintasunaren ildotik, garrantzitsua da aitzat hartzea dagoeneko badaudela BIM metodoaren helburuak lortzen dituzten arkitektoak, horretaz konturatu ez arren; izan ere, metodo horrek ezartzen dituen sistematiken bidez, askotariko bideak daude lortu nahi diren helburuetara iristeko. Nolanahi ere, metodo bat orokortu nahi bada, argi izan behar dugu jarraibideak beharko direla, prozedura zehatza eraginkortasunez garatzea; eta BIM inguruneetan dauden teknologia ugariek ahalbidetu egiten dute hori. 

Trebakuntza nahikoarekin, metodoak aukera ematen du normalean elkarrekin loturarik ez duten prozesuak (delineazioa, infografiak sortzea, azalera-datuak denbora errealean eguneratzea eta abar) aldi berean garatzeko. Ondorioz, proiektu koherente, zehatz eta efizienteak lortzen dira. Bezeroak proiektua hobeto ulertzea ere ahalbidetzen du, eta proiektuaren dokumentazioa eguneratzea errazten, obrako eta balio-bizitzako fasean. 

Hala ere, merkataritzaren eraginagatik beharbada, sektore batzuetan idealizatu egin dute BIM metodologiaren erabilera-agertokia. Gaur egun, prestatutzat jotzen den guztia ez dago benetan prest, gure esparru geografikorik hurbilenean behintzat, Administrazio Publikoak argitaratutako BIM exijentzia duten lehen baldintza-agirietatik kontrakoa ondoriozta badaiteke ere. Agiri horietan planteatutako eskakizun batzuk ez dira arrazoizkoak, teknologia horretan trebatutako proiektugileentzat ere ez. Gaur egun, erabileraren hastapenetan, irregularrak dira inplikatutako eragileek BIM metodologiari buruz duten prestakuntza eta kultura. Ondorioz, ezarritako agindu asko inkoherenteak dira eta ez daude ondo bideratuta lortu nahi diren helburu zehatzetara. Horrek gaitzespena eragin dezake eragileen artean, metodoa gutxiestea ekar dezakeelako. Gainera, tresna helburuarekin nahasteko arriskua dago: arkitekturaren kalitatea txarra izan daiteke, BIM metodologia erabili bada ere, eta alderantziz; beraz, ez da galdu behar lortu nahi diren helburuetara bideratutako lehentasunezko ikuspegia. 

Jarraian, BIM metodologiaren ohiko erabileran gerta litezkeen gorabeherak azalduko ditugu: 

• Eguneroko erabilerak, tokikoak edo autonomikoak, ez ditu LOD mailak aintzat hartzen. 

• Egun, ez da ohikoa lankidetzak sortzea BIM metodologian diharduten teknikarien artean. BIM metodologiaren ezarpen-maila oso mugatua da, batez ere instalazio-proiektuak idazten espezializatuta dauden taldeetan. Horregatik, instalazioen eta arkitekturaren arteko interferentzien azterketa —nahigarria eta, eraikuntza-mota batzuetan, beharrezkoa dena— ez da posible izaten, ia inoiz. 

• Talde-lana ondo egituratuta eta hierarkizatuta egon behar da. Arkitektoak izan behar du taldeko liderra, ikuspegi globala duelako eta erantzukizunen korrelazioa bidezkoa izan dadin. 

• Neurketak BIM ereduarekin lotzea oso desiragarria bada ere, heldutasun-maila eskasa du software-tresnen arteko loturak. 

• Lizentziak eta ekipamenduak (eskakizun handikoak prozesagailuari, RAMari eta txartel grafikoari dagokienez) erostea eta mantentzea oso garestia da oraindik ere. Gainera, BIM ereduek leku asko behar dutenez, biltegi-sistemetan (tokikoetan zein hodeietakoetan) ere gainkostua sortzen da, eta horrek eragina du babeskopia-sistemetan. 

• BIM metodologiaren ezarpena eraginkorra izan dadin, murgiltzailea izan behar du nahitaez, eta, horretarako, denbora asko behar da, bai eta laguntza ere. Bestela, ohikoa izaten da BIM metodologiaren aurreko baliabideak erabiltzen jarraitzea, inertziaz, eta, halakoetan, alferrikakoak izaten dira bideratutako denbora eta dirua. 

• Ezinbestekoa da liburutegiak egunean jartzea. Gaur egun, BIM informazioa ez dago fabrikatzaile guztien esku, ez behintzat plataforma guztietan. 

• Kasu guztietan, diseinu-prozesua 2D izaten da une batzuetan, eta baliabide tradizionalak erabili behar dira (eraikuntza-xehetasunak definitzea, bistaratzea…). 

• Munta handiko proiektuetan BIM aholkularitza-zerbitzua eskatzera iris daitezke, eta horrek teknologiaren hasierako planteamendua okertzen du, xedea aurreko baliabidea erraztea baita. 

• Administrazio publikoan ez dago benetako erabilera-esperientziarik. Ez da ezarri BIM metodologia darabilten proiektuak ebaluatzeko aukerarik. Beraz, proiektuak era tradizionalean dokumentatzen jarraitu beharra dago, eredu horretatik beharrezkoa den informazio guztia atera baliteke ere. 

• Oso ohikoa da ez baloratzea benetan zer kostu duen prozesu bat BIM metodologiarekin egiteak, hau da, ezarpenak, ekipamenduek, lizentziek eta beharrezkoa den aparteko dedikazioak. Alderdi horiek objektibatu eta kuantifikatu egin beharko lirateke, beharrezkoa den bidezko kontraprestaziora iristeko, eta, beraz, metodoan murgiltzea erakargarria izateko. 

• BIM metodoa egingarria eta eraginkorra izan dadin, eragile guztiak prozesu osoan inplikatu behar dira, ez bakarrik diseinu-fasean, baita obran eta eraikitako elementuaren balio-bizitzan ere. Eragile orok teknologia eta ekipamenduak arrunki erabili behar ditu eraikuntza- eta operazio-prozesuaren fase guztietan.